Hình ảnh vệ tinh

Hình ảnh vệ tinh gần đây cho thấy từ tháng 3/2014, Bắc Kinh đã cải tạo đất tại 7 khu vực thuộc quần đảo Trường Sa và đang xây dựng đường băng dài 3.000 m trên bãi đá Chữ Thập. Quần đảo Trường Sa thuộc chủ quyền của Việt Nam nhưng một số nước như Philippines, Brunei, Malaysia, Trung Quốc cũng tuyên bố chủ quyền. Bên cạnh đó, Trung Quốc còn mở rộng quy mô đường băng trên đảo Phú Lâm thuộc quần đảo Hoàng Sa của Việt Nam.

Chuyển từ củng cố sang thống trị

Theo ông Patrick M.Cronin, cố vấn cao cấp kiêm chủ nhiệm Chương trình An ninh châu Á - Thái Bình Dương tại Trung tâm An ninh Mới của Mỹ, Bắc Kinh sẽ tìm mọi cách để chứng tỏ quyết tâm không lùi bước trong tranh chấp chủ quyền trên biển.

"Đặt địa vị là Chủ tịch Tập Cận Bình, tôi sẽ sử dụng mọi công cụ hiện có để hiện thực hóa yêu sách 'đường 9 đoạn' đồng thời nhanh chóng hoàn thành quá trình cải tạo các rạn san hô và bãi đá trước khi tòa án trọng tài quốc tế đưa ra phán quyết về vụ kiện của Philippines", ông Cronin nói.

Tháng 1/2013, Manila đệ đơn lên Tòa án Trọng tài Thường trực Liên Hợp Quốc ở The Hague nhằm tìm cách vô hiệu hóa tuyên bố chủ quyền dựa trên "đường 9 đoạn" của Trung Quốc. Trung Quốc đưa ra "đường 9 đoạn" này để biện minh cho tuyên bố chủ quyền đối với gần như toàn bộ Biển Đông.

Theo Yun Sun, chuyên viên nghiên cứu tại Chương trình Đông Á thuộc Trung tâm Stimson, Trung Quốc sẽ áp dụng chiến thuật "hai mặt" để xử lý các xung đột với láng giềng. Bắc Kinh một mặt nỗ lực để khẳng định tuyên bố chủ quyền thông qua những động thái cứng rắn về ngoại giao và quân sự nhưng mặt khác theo đuổi sách lược "tấn công quyến rũ", sử dụng mồi nhử về kinh tế và đầu tư để lôi kéo đồng minh.

"Không còn giấu đi móng vuốt, không còn ẩn mình chờ thời, Trung Quốc chuẩn bị bước sang một giai đoạn mới của sự quyết đoán", quan sát viên Richard Javad Heydarian nhận định trong bài viết đăng trên tạp chí National Interest.

Trung Quốc sẽ chuyển dần mục tiêu từ củng cố tuyên bố chủ quyền sang tìm cách thống trị Biển Đông, từ đó giành ưu thế và đánh bật các bên liên quan khỏi tranh chấp, ông Heydarian quả quyết.

Bắc Kinh cũng biện minh cho những hành động châm ngòi căng thẳng trên biển với một thái độ rõ ràng hơn. Chính phủ Trung Quốc trước đây nói hoạt động cải tạo chủ yếu để cải thiện điều kiện sống và sinh hoạt cho lực lượng đồn trú trên các đảo, nhưng vào đầu tháng 4, nước này tuyên bố hoạt động xây đảo còn "đáp ứng nhu cầu phòng thủ quân sự của Trung Quốc". Và vào tháng này nước này cũng không ngần ngại tuyên bố "có quyền thiết lập ADIZ", Vùng nhận dạng Phòng không trên Biển Đông, và "việc có lập ADIZ hay không phụ thuộc vào an ninh vùng trời của chúng tôi có bị đe dọa không và mức độ tới đâu".